Potraga za besmrtnošću: blaga iz grobnica kineske Han dinastije
Zapadna Han dinastija je načinila prvo stabilno carstvo na području cele Kine tokom poslednja dva veka pre nove ere i bila na čelu zlatnog doba koje je oblikovalo veći deo tadašnje umetnosti i kulture. Od porodičnih vrednosti do strukture javne službe, mišljenje i filozofija Han dinastije je nastavila da prožima kinesko društvo sve do današnjih dana – i zaista, većina Kineza smatraju sebe ”Han Kinezima”.
Besmrtno nasleđe
U njihovoj potrazi za besmrtnošću, carska porodica Han je ostavila iza sebe umetničko nasleđe izvanredne lepote i moći. Najfinije od ovih dragocenosti koje su se sačuvale – uključujući izvrsna dela od žada, srebra i zlata, bronze i keramike – nađena su u grobnicama carske porodice Han i protivničkog ”cara” Nanyue, prikupljena su po prvi put na izložbi Ficvilijam muzeja u Kembridžu.
Han dinastija je uspostavila osnovu za jedinstvenu vlavadinu nad Kinom, sve do današnjih dana. Da bi održali ovo teško osvojeno carstvo carevi iz dinastije Han su morali konstatno da se bore za moć i legitimetet, u borbama koje su se vodile na simboličnim bojnim poljima, koliko i na pravim. Dok pisani izvori nude skicu ovih događaja, upravo na osnovu zadivljujućih arheoloških otkrića tokom poslednjih nekoliko decenija je drama i spektakl ove kritične epizode u kineskoj istoriji izašla na videlo.
Dr. Timoti Pots, dirtktor Ficvilijam muzeja, komentariše: ”Nemoguće je zanemariti značaj Han dinastije u stvaranju kineske nacionalne kulture i identiteta. U vreme Rimljana, carevi Han dinastije su bili prvi koji su ujedinili velike oblasti koje su nam danas poznate kao Kina, pod jedinstvenim carstvom, kojim su vladali suvereno 400 godina.”
Ljuti rivali se ujedinjuju po prvi put
Ova izložba predstavlja poređenje spektakularnih grobnica dve suprostavljene vlasti: carske porodice Han u severnoj ”kolevci” kineske istorije i Kraljevstva Nanyue na jugu, čija je prestonica u današnjem Guangzhou bila kapija za trgovačke puteve između Kineskog mora i Indijskog okeana.
Arheologija može često otkriti šta se desilo u ljudskoj istoriji, čak i kad to nije ostalo zapisano. Istraživanje koje je sproveo Džejms Lin, kustos izložbe i njegove kolege iz Ficvilijam muzeja je obezbedilo daleko jasniju sliku o carevima, kraljevima i bestidnim pritvoricama, koji su se borili vojno i simbolično za legitimnu vlast tokom dinastije Han u Kini pre 2000 godina.
Po mišljenju oponenata, ova borba za moć je bila predodređena da traje večno. Blago iz grobnica sa severa i juga carstva, načinjeno da propagira ovaj konflikt je izuzetno – ona sadrže jednu od najtananijih prestava slave u istoriji.
Predmeti iz ovih grobnica nikada ranije nisu bili izloženi skupa na jednoj izložbi, a otkrivaju priču kako su, i u životu i u smrti, carstvo i kraljevstvo, igrali diplomatsku igru mačke i miša, jedno da očuva prevlast, a drugo svoju autonomiju.
Kustos izložbe, dr. Džejms Lin, kaže: ” Izuzetno je uzbudljivo da smo u mogućnosti da uporedimo ove jedinstvene nalaze iz dva suprostvaljena kraljevstva, po prvi put u Kembridžu, jer arheologija dopušta da se ispriča priča koju pisani izvori ne otkrivaju.”
Uspon Han dinastije
Osnovana 206. godine pne., Han dinastija je usledila nakon kolapsa i dezintegracije Carstva Kin, koje je bilo uspostavljeno samo 15 godina ranije, od strane prvog kinskog cara Kinšihuangdija. Izuzev kratkog prekida između 9-25. godine nove ere, carevi iz dinastije Han su vladali većim delom Kine narednih 400 godina, sve do 220. godine nove ere.
Savremena kasno-republikanskom i rano-carskom periodu Rima, vladavina Han dinastije se smatra ”klasičnim” periodom u istoriji Kine i između 25-1. g. pne., je imala veću populaciju od Rimskog Carstva. Tada je došlo do pojave kulturnih vrednosti, ideologija i institucija koje su ostale osobene za kineski identitet još od tada. Tokom tog perioda je Konfučijanstvo, sa svojim naglaskom na odanost porodici i caru, po prvi put prihvaćeno kao zvanična ideologija.
Kineski narod je najveća etnička grupa na svetu; oni takođe koriste najstariji živi jezik ( koji oni zovu ”Han” do danas ) i pismo. Međutim, taj kontinuitet ovde ne prestaje: ovog proleća će Dr. Lin pokušati da dokaže da ”Zlatno doba” Kine koje je počelo pre 2000 godina, nije još doživelo svoj kraj. Carski sistem birokratije – strog hijerarhijski oblik, namerno preklapanje uloga i odgovornosti je ostala jaka administrativna struktura, polaganje teških ispita za ulazak u javnu službu, pa čak i bračni običaji – uspostavljeni tokom dinastije Han, održali su se do današnjih dana.
Godine 196. pne., car Gaozu, osnivač dinastije Han, poslao je izaslanika tražeći da se prvi kralj Nanyue, Zhao Tuo, podredi njegovoj vlasti. Zhao Tuo se složio i Nanyue je dobio formalni status kao vazalna država Carstva Han.
Samo godinu dana kasnije, pridobivši za saveznike dve susedne države, Zhao Tuo se proglasio za cara. Nakon dve godine sukoba, Zhao Tuo se još jednom ”pokorio” vladaru Hana, iako su i on i njegovi naslednici zadržali titulu cara kod kuće, koristeći titulu ”kralj” samo u odnosima sa državom Han.
Porcelanski muzičar. Zapadna Han Dinastija
Palate za život posle smrti
Čuvane od strane glinenih vojnika, okružene žadom i zlatom, grobnice monarha su bile palate namenjene besmrtnicima. Svaka grobnica je simbol moći i veličanstva, dizajnirana da osigura vlasniku kontinuirano zadovoljstvo u zagrobnom životu sa istim komforom koji su imali za života.
Izložba upoređuje grobnicu Zhao Mo-a, unuka Yhao Tuo-a i naslednika južnog dela Nanyue kraljevstva, sa zadivljujućim nalazima iz jedno od tri navažnije Han grobnice, kraljeva Čua, grane carske porodice kojima je kraljevstvo dodelio sam car.
Izložba će odslikati zagrobne darove unutar grobnica, dajući osećaj kako bi bilo šetati kroz jednu od njih po prvi put: suočavajući se sa čuvarima grobnice, napredujući u glavne odaje sa darovima, muzičkim instrumentima i drugim dragocenostima i konačno stižući do unutrašnjeg svetog mesta gde su sahranjeni sami kraljevi.
Među najvažnije eksponate spadaju dva pogrebna oklopa koja su pripadala vladarima-oponentima, načinjena sa mnogo truda od hiljada pločica od žada, povezanih sa zlatnim ili srebrnim koncem i spektakularni predmeti od zlata, uključujući carske pečate i egzotično ukrašene pojasne kopče. Takođe će tu biti kolekcije glinenih vojnika, plesačica, muzičara i slugu, kao i neobičnih artefakata koa što je strugalica za đumbir.
