Passé - Prince Bojidar Karageorgevitch 1894

Passé je jedna od Božidarevih najranijih samostalnih autorskih publikacija, nastala pet godina pre čuvenih Zapisa o Indiji, objavljena 1894. godine u Belgiji (Gent). Kao poseban naslov evidentirana je u COBISS-u, ali je nema čak ni među 17 bibliografskih jedinica vezanih za Božidara u katalogu Francuske nacionalne biblioteke (U javnom katalogu nismo je pronašli). Narodna biblioteka Srbije poseduje jedan primerak i on je jedini u fondovima svih domaćih biblioteka.

Knez Božidar Karađorđević – Passé

Gand, Typographie A. Siffer, 1894.

Prvo zasebno izdanje. Poseban otisak iz časopisa Le Magasin littéraire. Francuski jezik, 14 strana, format 12,5 × 18 cm, originalni broširani povez.

Veoma retka knjižica kneza Božidara Karađorđevića (1862–1908), umetnika, pisca, putopisca, prevodioca i likovnog kritičara, Karađorđevog praunuka, unuka Kapetan Miše Anastasijevića i jedne od najneobičnijih ličnosti srpske dinastije Karađorđević i uopšte Srba u Francuskoj.

Knjiga sadrži dve kratke proze: Dans la nuit païenne (U paganskoj noći) i Mes joujoux d’enfant (Moje dečje igračke). Prva je poetska, gotovo simbolistička pripovetka o detetu koje posle pobune posade ostaje samo na brodu zahvaćenom olujom. Posebno je značajna posveta „mom prijatelju Pjeru Lotiju“, koja svedoči o bliskosti Božidara Karađorđevića sa velikim francuskim piscem i njegovom pariskom književnom sredinom.

Druga proza je intimni zapis o detinjstvu i prvim igračkama, naročito maloj muzičkoj kutiji koju je Božidar dobio kao petogodišnjak. Kroz sećanje na njene melodije autor govori o detinjoj mašti, muzici i ranom buđenju umetničkog senzibiliteta.

Passé pripada najranijim samostalnim književnim izdanjima Božidara Karađorđevića i pojavilo se pet godina pre njegovog najpoznatijeg dela, putopisa Zapisi o Indiji. Zasebni primerci ove brošure izuzetno se retko pojavljuju u bibliotečkim katalozima i antikvarnoj prodaji.

Na primerku nema cene niti oznake knjižarskog izdavača, pa knjižica verovatno nije bila u redovnoj knjižarskoj prodaji. Po svemu sudeći štampana je u malom broju primeraka za ograničenu, pretežno privatnu distribuciju ili poklon prijateljima.

Originalni meki povez, zaprljan i sa oštećenjima uz ivice, sa manjim nedostajućim delom u donjem desnom ćošku. Unutrašnjost dobro očuvana, listovi čisti i tekst potpuno čitak.

Knez Božidar Karađorđević (11. januar 1862 - 2. april 1908.) bio je slikar, zlatar, dizajner, illustrator, novinar i pisac. Davao je časove pevanja i crtanja, da bi kasnije zarađivao za život kao likovni kritičar i prevodilac. Bio je saradnik Enciklopedije Britanika i časopisa Le Figaro, La Revue de Paris, Revue des Revues, Magazine of Art i drugih publikacija. Bio je boem i umetnik. Zvali su ga ”Bijou d’Art” (bukvalno ”umetnički nakit”, igra reči prema imenu Božidar). On je bio drugi sin kneza Đorđa Karađorđevića i njegove žene Sarke Anastasijević (ćerke Miše Anastasijevića). Njegov deda knez Aleksa je bio najstariji sin Karađorđa Petrovića. Detaljnije o njemu možete čitati na našem blogu u tekstu "Božidar Karađorđević : Zapisi iz Indije iz 1899 i misterija prvog izdanja".