Makedonija: Etnografija i statistika - Vasil Kančov 1900

Vasil Kančov – Makedonija: Etnografija i statistika (1900)

Prvo izdanje. Sofija, Bugarsko književno društvo, Državna štamparija, 1900. godine. VI + 341 strana, sa 11 kartografskih priloga predviđenih izdanjem. Na bugarskom jeziku

Jedno od obimnijih etnografskih i statističkih dela o Makedoniji s kraja XIX veka, nastalo u vreme kada se ova oblast još nalazila pod vlašću Osmanskog carstva.

Autor, Vasil Kančov (1862–1902), bugarski geograf, etnograf, prosvetni radnik i političar, godinama je boravio i putovao po osmanskoj Makedoniji, prikupljajući podatke o stanovništvu, naseljima, jezicima, veroispovestima i etničkoj strukturi ovog prostora.

Knjiga je podeljena na dve velike celine.

Prvi deo – Etnografija donosi istorijski pregled naseljavanja Balkanskog poluostrva, od starijih etničkih slojeva i slovenskih seoba do osmanskog perioda. Posebna poglavlja posvećena su Bugarima, Turcima, muslimanima slovenskog porekla, Grcima, Albancima, Vlasima, Jevrejima, Romima, Srbima i drugim zajednicama koje su naseljavale Makedoniju.

Drugi deo – Statistika predstavlja detaljan demografski pregled Makedonije prema tadašnjoj osmanskoj administrativnoj podeli. Obuhvaćeno je 47 kaza, među kojima su Solunska, Bitoljska, Skopska, Ohridska, Prilepska, Veleska, Tetovska, Kumanovska, Debarska, Strumička, Sereska i druge. Izloženi su brojčani podaci o stanovništvu pojedinih gradova i sela, razvrstani prema etničkoj i verskoj pripadnosti.

Posebnu vrednost izdanja predstavljaju kartografski prilozi, među kojima su etnografske karte Makedonije zasnovane na radovima Pavela Jozefa Šafarika, Ami Buea, Gijoma Ležana i Hajnriha Kiperta, kao i Kančovljeva etnografska karta i posebne karte rasprostranjenosti stanovništva prema kazama.

Delo predstavlja važan istorijski izvor za proučavanje demografskih, etničkih i političkih prilika na Balkanu neposredno pre Balkanskih ratova. Kančovljevi podaci i danas se koriste u istoriografskim i demografskim istraživanjima, ali su njegove nacionalne klasifikacije, nastale u kontekstu tadašnjih suprotstavljenih balkanskih nacionalnih programa, predmet različitih tumačenja i polemika.

Prvo izdanje iz 1900. godine, značajno za proučavanje istorije Makedonije, Osmanskog carstva, balkanske etnografije i istorijske kartografije.

* Stanje: Primerak u tvrdom polukožnom povezu. Na pojedinim stranicama nalaze se bibliotečki pečati, rukopisne beleške i podvlačenja ranijih vlasnika, kao i tragovi starosti i mestimične fleke. Knjizi nedostaje 1 karta. Od 11 koliko treba da ima, prisutno je 10.

Vasil Kančov (1862–1902)

Vasil Kančov bio je bugarski geograf, etnograf, prosvetni radnik i političar, jedan od značajnijih istraživača Makedonije krajem XIX veka.

Rođen je u Vraci, a školovao se u Lomu, Harkovu, Minhenu i Štutgartu. Učestvovao je u Srpsko-bugarskom ratu 1885. godine. Od 1888. radio je kao nastavnik i direktor bugarskih škola u Solunu i Seru, a potom kao školski inspektor u Makedoniji.

Tokom višegodišnjih putovanja po Makedoniji prikupljao je podatke o stanovništvu, naseljima, jezicima i veroispovestima. Rezultate istraživanja objavio je u svom najpoznatijem delu „Makedonija: Etnografija i statistika“ (1900), koje predstavlja značajan istorijski izvor, premda njegove etničke klasifikacije odražavaju i bugarsko nacionalno stanovište tog vremena.

Po povratku u Bugarsku posvetio se politici i početkom 1902. postao ministar prosvete. Iste godine, u 39. godini života, ubijen je u svojoj kancelariji u Sofiji.